Trang chủ >> Bệnh Nhi chung >> NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY TIỂU MÁU

NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY TIỂU MÁU

Tiểu ra máu (haematuria) là tình trạng xuất hiện hồng cầu trong nước tiểu, khiến nước tiểu có màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề khác nhau trong hệ tiết niệu và sinh dục. Bài viết dưới đây sẽ trình bày tổng quan về các nguyên nhân chính gây tiểu ra máu, bao gồm nguyên nhân tại thận (renal) và nguyên nhân sau thận (post-renal).

1. Nguyên nhân tại thận (Renal)

1.1. Ung thư thận (Cancer)

Ung thư thận có thể dẫn đến tình trạng tiểu ra máu do khối u xâm lấn vào các mạch máu trong nhu mô thận hoặc đài bể thận. Thông thường, giai đoạn đầu ung thư thận ít có triệu chứng, do đó tiểu ra máu có thể là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

1.2. Áp xe thận (Abscess)

Áp xe thận xảy ra khi có ổ mủ hình thành trong thận, thường do vi khuẩn xâm nhập từ đường tiết niệu hoặc từ ổ nhiễm khuẩn khác trong cơ thể. Áp xe thận có thể gây tiểu ra máu kèm theo đau hông lưng, sốt cao, ớn lạnh.

1.3. Bệnh thận đa nang (Polycystic kidney disease - PKD)

Bệnh thận đa nang là bệnh di truyền, đặc trưng bởi sự xuất hiện của nhiều nang chứa dịch trong thận. Các nang này có thể gây chèn ép mô thận, dẫn đến suy giảm chức năng thận và đôi khi gây ra chảy máu trong nang, khiến người bệnh tiểu ra máu.

1.4. Viêm cầu thận (Glomerulonephritis)

Viêm cầu thận là tình trạng viêm các đơn vị lọc của thận (cầu thận), có thể do nhiều nguyên nhân (tự miễn, nhiễm khuẩn, v.v.). Triệu chứng điển hình là tiểu ra máu vi thể (chỉ phát hiện qua xét nghiệm) hoặc đại thể (nước tiểu màu đỏ sẫm hay “nước tiểu màu nước rửa thịt”), kèm phù và tăng huyết áp.

1.5. Chấn thương (Trauma)

Bất kỳ chấn thương nào tác động mạnh đến vùng hông lưng, thận hoặc hệ tiết niệu đều có thể gây tiểu ra máu. Tai nạn giao thông, ngã, hoặc các hoạt động thể thao va chạm mạnh là những ví dụ phổ biến.

1.6. Tập thể dục cường độ cao (Vigorous exercise)

Việc tập luyện nặng, như chạy marathon hoặc các môn thể thao cường độ cao, có thể dẫn đến “tiểu ra máu do vận động” (exercise-induced haematuria). Nguyên nhân thường do chấn động lặp đi lặp lại lên bàng quang, thận hoặc do tình trạng mất nước, dẫn đến niêm mạc đường tiết niệu bị tổn thương nhẹ.

1.7. Sỏi (Calculi - Stones)

Sỏi thận hoặc sỏi niệu quản có thể cọ xát hoặc gây tổn thương niêm mạc đường tiết niệu, dẫn đến tiểu ra máu. Ngoài ra, sỏi thường gây đau quặn thận (đau vùng hông lưng lan xuống bụng dưới và đùi trong), tiểu buốt, tiểu rắt hoặc có cơn đau dữ dội theo từng đợt.

1.8. Nhiễm trùng đường tiết niệu (Urinary tract infections)

Nhiễm trùng tại thận (viêm bể thận) hoặc nhiễm trùng niệu quản có thể gây tiểu ra máu, kèm theo các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, đau vùng hông lưng, sốt, ớn lạnh.

1.9. Ung thư bàng quang (Bladder cancer)

Mặc dù ung thư bàng quang có thể được xếp vào nhóm “sau thận” (vì bàng quang nằm sau thận trong hệ tiết niệu), một số tài liệu vẫn gộp vào mục “renal” do mối liên quan mật thiết đến đường tiết niệu. Ung thư bàng quang thường có triệu chứng tiểu ra máu không đau, đôi khi kèm tiểu khó, tiểu buốt nếu có bội nhiễm.

2. Nguyên nhân sau thận (Post-renal)

2.1. Thai ngoài tử cung (Ectopic pregnancy)

Trong một số trường hợp hiếm, thai ngoài tử cung (thai làm tổ ngoài buồng tử cung, thường ở vòi trứng) có thể gây chảy máu, dẫn đến lẫn máu trong nước tiểu. Tuy nhiên, tình huống này cần chẩn đoán cẩn thận vì máu có thể xuất phát từ âm đạo hoặc cơ quan lân cận, sau đó hòa lẫn vào dòng nước tiểu.

2.2. U nang buồng trứng (Ovarian cyst)

U nang buồng trứng có thể chèn ép hoặc gây rối loạn chức năng bàng quang, niệu quản. Trong trường hợp u lớn hoặc vỡ, có thể gây chảy máu và xuất hiện máu trong nước tiểu. Tuy nhiên, đây cũng là tình huống ít gặp hơn so với các nguyên nhân khác.

2.3. Ung thư tuyến tiền liệt (Prostate cancer)

Ở nam giới, ung thư tuyến tiền liệt có thể xâm lấn hoặc chèn ép đường tiết niệu, gây tiểu khó, tiểu buốt và đôi khi tiểu ra máu. Triệu chứng thường gặp ở giai đoạn muộn là khó tiểu, bí tiểu, đau khi tiểu.

2.4. Ung thư nội mạc tử cung (Endometrial cancer)

Ung thư nội mạc tử cung (ở phụ nữ) thường biểu hiện bằng ra máu âm đạo bất thường. Trong một số trường hợp hiếm gặp, máu có thể lẫn vào nước tiểu. Việc chẩn đoán phân biệt cần thăm khám phụ khoa và siêu âm, xét nghiệm cẩn thận.

2.5. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục (Sexually transmitted infections)

Một số bệnh như lậu, chlamydia, herpes sinh dục có thể gây tổn thương niệu đạo, cổ tử cung hoặc bàng quang, dẫn đến tiểu buốt, tiểu rát, kèm tiểu ra máu.

2.6. Chấn thương khi đặt ống thông tiểu (Traumatic catheter insertion)

Quá trình đặt ống thông tiểu (catheter) không đúng kỹ thuật hoặc do tình trạng giải phẫu khó khăn có thể gây trầy xước, tổn thương niệu đạo, bàng quang. Điều này khiến người bệnh có thể tiểu ra máu ngay sau thủ thuật.

2.7. Các thủ thuật tiết niệu khác (Other urological procedures)

Các can thiệp như nội soi bàng quang, tán sỏi, phẫu thuật niệu quản hoặc bàng quang cũng có nguy cơ gây chảy máu, dẫn đến tiểu ra máu.

2.8. Sỏi (Calculi)

Tương tự như sỏi thận, sỏi bàng quang hoặc sỏi niệu đạo có thể gây trầy xước và chảy máu niêm mạc đường tiết niệu, dẫn đến tiểu ra máu.

Kết luận

- Tiểu ra máu có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhẹ (nhiễm trùng, sỏi) đến nặng (ung thư).

- Nếu phát hiện tiểu ra máu, đặc biệt kèm theo đau lưng, đau bụng, sốt, hoặc tiểu buốt, cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

- Các phương pháp chẩn đoán thường bao gồm xét nghiệm nước tiểu, siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT), hoặc nội soi bàng quang.